Hỏi đáp cho người bán hàng online và bán tại nhà
Bán hàng từ nhà là cách rất nhiều người đang làm: đăng lên sàn, bán qua mạng xã hội, phát trực tiếp, nhận đơn rồi tự gói tự gửi. Nó khác cửa hàng ở một điểm căn bản — nơi ở và nơi làm là một. Bài này trả lời mấy câu hay gặp của nhóm đó.
1. Nên tách khu làm việc khỏi khu ở tới mức nào?
Càng tách được càng tốt, và không cần tách bằng tường. Thứ tự ưu tiên khi nhà chật: tách chỗ để hàng trước, rồi tới chỗ đóng gói, rồi mới tới chỗ ngồi làm.
Lý do: hàng hoá là thứ chiếm chỗ dai dẳng và lan ra nhanh nhất. Khi thùng hàng bắt đầu nằm ở phòng khách và lối đi thì cả nhà chịu, và bạn cũng không bao giờ thấy hết giờ làm.
Với nhà rất chật, một kệ riêng có ranh giới rõ còn hơn không có gì. Quan trọng là hàng có địa chỉ cố định, không phải nằm rải.
2. Để hàng trong nhà cần lưu ý gì?
Ba thứ: ẩm, lối đi, và an toàn.
Đừng để thùng hàng chạm nền ở nhà từng ngập hoặc nền hay ẩm — kê lên pa-lét hoặc lên kệ. Đừng xếp chồng cao quá tầm với. Và tuyệt đối không để hàng chắn lối thoát nạn, chắn cửa, hay chắn tủ điện.
Với hàng dễ vỡ, để tầng thấp. Với hàng có giá trị, để chỗ không nhìn thấy từ ngoài cửa.
Thêm một điều thực tế: nếu lượng hàng tăng dần tới mức phòng không đi lại được, đó là tín hiệu nên thuê chỗ chứ không phải tín hiệu nên xếp khéo hơn.
3. Quay hình bán hàng tại nhà thì chuẩn bị gì?
Bốn thứ, xếp theo mức ảnh hưởng:
Ánh sáng quan trọng hơn máy quay. Ánh sáng tự nhiên gián tiếp gần cửa sổ là tốt nhất và miễn phí; buổi tối thì cần một nguồn sáng chính đặt chếch, không chiếu thẳng vào mặt.
Nền gọn và trung tính. Tránh nền có gương hoặc mặt bóng vì nó phản chiếu cả căn phòng.
Tiếng — phòng trống vang tiếng; rèm, thảm, đệm làm tiếng gọn lại rõ rệt.
Khung hình — mở camera lên xem đúng thứ người khác sẽ thấy. Nhiều người ngạc nhiên vì khung rộng hơn họ tưởng, và thứ gì bạn không muốn giải thích thì dời ra khỏi khung.
Về riêng tư: cẩn thận với giấy tờ, đơn hàng có địa chỉ khách, và mọi thứ lộ vị trí nhà bạn trong khung hình.
4. Khách hỏi về phong thuỷ thì trả lời sao?
Đây là câu khó nhất của nhóm bán hàng này. Vài nguyên tắc giữ được cả uy tín lẫn doanh thu:
Nói rõ giới hạn của mình. "Em bán hàng, không phải người xem" là câu trung thực và khách tôn trọng nó hơn bạn nghĩ.
Trả lời phần mình biết chắc: chất liệu, kích thước, cách bảo quản, chính sách đổi trả. Đây là phần bạn kiểm chứng được.
Không hứa kết quả, và đặc biệt không nói gì có thể khiến ai đó chậm đi khám chữa bệnh. Đây là ranh giới không thương lượng.
Không bán bằng nỗi sợ. Câu như "không mua thì gặp chuyện", "thiếu món này thì món kia mất tác dụng" bán được vài đơn nhưng xây một tệp khách hay đòi hoàn tiền — và làm bạn khó ngủ.
Nếu khách muốn hỏi sâu, hướng họ tới người họ tin. Cách này mất một cơ hội bán thêm nhưng giữ được quan hệ lâu dài.
5. Gói hàng ở nhà thế nào cho đỡ hỏng?
Với hàng dễ vỡ, ba nguyên tắc: bọc từng món riêng; chèn kín khoảng trống để món không xê dịch khi lắc; và hộp ngoài phải cứng, không dùng lại hộp đã mềm.
Phép thử nhanh: lắc nhẹ kiện đã đóng. Nghe tiếng món chạm thành hộp thì chèn chưa đủ.
Và chụp lại lúc đóng gói — một phút, và nó giải quyết gọn phần lớn tranh chấp kiểu hàng nhận được bị sứt.
6. Có nên để khách tới nhà lấy hàng không?
Đây là quyết định về an toàn cá nhân, không phải về tiện lợi. Mấy cách giảm rủi ro nếu bạn vẫn muốn:
Hẹn ở chỗ công cộng gần nhà thay vì trong nhà; hẹn vào ban ngày; báo cho người nhà biết; và đừng đăng công khai địa chỉ.
Với đơn giá trị lớn, ưu tiên chuyển khoản trước và gửi qua đơn vị vận chuyển có mã vận đơn, thay vì giao tay nhận tiền mặt.
7. Làm sao biết mình có lãi thật?
Bán tại nhà dễ ảo về lợi nhuận vì nhiều chi phí bị ẩn. Tính đủ mấy khoản hay quên: công của chính bạn; vật tư đóng gói; phí sàn và phí thanh toán; phí vận chuyển phần bạn chịu; hàng đổi trả và hàng hỏng; và hàng tồn nằm lâu.
Cách làm gọn: mỗi tháng ghi ba con số — tiền vào, tiền ra, và số giờ bạn bỏ ra. Ba con số đó cho biết nhiều hơn mọi cảm giác.
8. Khi nào thì nên tách hẳn ra ngoài?
Mấy dấu hiệu thường gặp: hàng chiếm chỗ tới mức ảnh hưởng sinh hoạt cả nhà; bạn không còn phân biệt được giờ làm với giờ nghỉ; người nhà bắt đầu phàn nàn; hoặc bạn phải từ chối đơn vì không đủ chỗ.
Khi đó, các lựa chọn không nhất thiết là thuê mặt bằng ngay — có thể là thuê kho nhỏ, dùng dịch vụ lưu kho và giao hàng, hoặc thuê một phòng riêng gần nhà.
Về phần thủ tục đăng ký kinh doanh, thuế và quy định liên quan tới bán hàng online: đây là phần có quy định riêng và thay đổi theo thời gian. Hỏi cơ quan thuế địa phương hoặc người có chuyên môn, đừng làm theo lời kể trên mạng.
9. Giữ cho công việc không nuốt hết nhà
Ba thói quen nhỏ: một khung giờ không nhận tin nhắn và nói rõ với khách; dọn mặt bàn khi hết giờ, vì mặt bàn trống là tín hiệu cho não; và một ngày trong tuần không đóng gói.
Nghe đơn giản nhưng đây là thứ quyết định bạn làm được lâu dài hay kiệt sức sau một năm.
Tóm lại
Tách chỗ để hàng trước tiên, và cho hàng một địa chỉ cố định. Đừng để hàng chắn lối thoát nạn, cửa, hay tủ điện.
Khi khách hỏi về phong thuỷ thì nói rõ giới hạn của mình, trả lời phần biết chắc, không hứa kết quả và không bán bằng nỗi sợ. Tính lãi thì nhớ cộng công của chính bạn. Và phần thủ tục thì hỏi cơ quan thuế địa phương.