Hỏi đáp về kiêng kỵ khi tặng và nhận đồ: gốc của nó ở đâu

Nhóm câu hỏi này gửi về nhiều, và hầu hết đều bắt đầu bằng một câu giống nhau: "Nghe nói không được tặng…".

Phần lớn các nếp kiêng quanh chuyện tặng và nhận đều có gốc là một cách chơi chữ, hoặc một tình huống xã giao mà người xưa muốn tránh. Biết được gốc thì tự mình cân được — cái nào giữ, cái nào bỏ.

Tặng dao kéo có phải là điềm cắt đứt không

Đây là nếp có ở nhiều nơi, không riêng Việt Nam. Ý là vật sắc thì mang nghĩa cắt, nên tặng có thể bị hiểu là cắt quan hệ.

Cách xử phổ biến mà nhiều nơi dùng: người nhận đưa lại một đồng tiền nhỏ, coi như mua chứ không phải nhận tặng. Một số nhà làm, một số nhà không.

Thực tế thì bộ dao bếp tốt vẫn là món quà tân gia rất được việc. Nếu lo, hỏi trước một câu là xong: "Nhà anh chị có kiêng chuyện này không?" Hỏi trước thì không bao giờ sai.

Tặng đồng hồ thì sao

Nếp này gốc từ tiếng Hoa, vì cụm "tặng đồng hồ" đọc lên trùng âm với một cụm mang nghĩa tiễn đưa người mất.

Chỗ cần thấy rõ: đó là chuyện của tiếng Hoa, không phải của tiếng Việt. Trong tiếng Việt hai cụm này không trùng âm gì cả.

Nên nếu người nhận là người Hoa hoặc gia đình giữ nếp Hoa thì nên tránh hoặc hỏi trước. Còn không thì đồng hồ vẫn là món quà bình thường, và nhiều người rất thích.

Tặng khăn tay, tặng giày dép thì sao

Khăn tay gắn với nước mắt, nên có nếp tránh tặng — nhất là giữa hai người đang yêu.

Giày dép thì có cách hiểu là "đi mất", nên cũng có nơi tránh tặng cho người thân.

Cả hai đều là liên tưởng. Nhưng phải nói thẳng: giày dép còn có lý do rất thực tế để không tặng — rất khó vừa. Cỡ số và form chân mỗi người một khác, tặng xong người ta không đi được thì món quà thành phiền.

Nên với giày dép, lý do thực tế đủ mạnh rồi, không cần viện tới phần kiêng.

Nhận quà rồi thấy không hợp thì có được cho lại người khác không

Về nếp thì không có quy định chung nào cấm. Về xã giao thì có một rủi ro thật: người tặng ban đầu biết được.

Vậy nên nếu cho lại, thì cho ở vòng quan hệ khác hẳn, và bỏ hết dấu vết của lần tặng trước — thiệp, chữ ký, tên khắc.

Món có tên khắc hoặc lời đề tặng thì đừng chuyển tiếp. Người nhận sau sẽ thấy, và đó là tình huống khó xử cho cả ba bên.

Có được tặng lại đồ đã dùng không

Tuỳ món và tuỳ quan hệ. Sách đã đọc, đồ sưu tầm, món đồ có câu chuyện — nhiều người rất quý và coi đó là quà có giá trị hơn đồ mới.

Còn đồ dùng cá nhân — trang sức đeo sát người, đồ vệ sinh, quần áo lót — thì phần lớn mọi người không thoải mái nhận, và chuyện này không liên quan tới kiêng kỵ.

Riêng đồ của người đã mất thì nhiều nhà có nếp riêng, và nếp đó nặng hơn hẳn. Trước khi trao lại cho ai, nên hỏi ý người trong nhà.

Nhận vật phẩm phong thuỷ do người khác tặng thì dùng thế nào

Nhóm câu hỏi này rất hay gặp, và thường kèm một nỗi lo: "không biết người ta lấy ở đâu".

Trả lời thẳng: món đồ không mang theo vận của người tặng. Nếu ngại, thì việc thực tế là lau rửa sạch và đặt ở chỗ mình thấy hợp.

Nếu món không hợp gu, không hợp chỗ, hoặc đơn giản là mình không thích — thì cất đi cũng được. Không có nghĩa vụ phải trưng một món chỉ vì nó được tặng.

Và nếu người tặng có hỏi thì nói thật gọn: nhà chật, chưa tìm được chỗ. Hầu hết mọi người hiểu.

Tặng tiền thì có kiêng số không

Số tiền mừng cưới, mừng tân gia, lì xì — mỗi vùng mỗi nếp, và khác nhau khá nhiều.

Hai điều hầu như nơi nào cũng có: số chẵn hay số lẻ tuỳ dịp, và số tiền nên vừa với mối quan hệ. Cái thứ hai quan trọng hơn cái thứ nhất nhiều.

Mừng quá lớn so với quan hệ thì đặt người nhận vào thế phải đáp lại — đó mới là cái gây khó xử thật, chứ không phải chữ số cuối.

Không rõ nếp vùng thì hỏi một người quen cùng nơi đó. Một câu hỏi tiết kiệm được rất nhiều đoán mò.

Khi nếp của mình và của người nhận khác nhau

Nguyên tắc gọn: theo nếp của người nhận. Quà là để người ta vui, không phải để mình đúng.

Không biết nếp của họ thì chọn món trung tính — đồ ăn, cây, đồ dùng thông thường. Nhóm này gần như không dính nếp kiêng nào.

Và nếu lỡ tặng phải món người ta kiêng, thì phần lớn trường hợp người nhận không nói gì. Biết sau thì lần sau nhớ, đừng đi xin lỗi rườm rà — việc đó làm cho tình huống nặng thêm chứ không nhẹ đi.

Ba điều gọn lại

Một. Phần lớn nếp kiêng quanh chuyện tặng đều có gốc từ chơi chữ hoặc một liên tưởng. Biết gốc thì tự cân được — như chuyện đồng hồ vốn là của tiếng Hoa, không phải của tiếng Việt.

Hai. Hỏi trước một câu bao giờ cũng gọn hơn đoán. Và khi hai bên khác nếp thì theo nếp của người nhận.

Ba. Mấy chuyện tưởng là kiêng thật ra là lý do thực tế: giày dép khó vừa, đồ dùng cá nhân người ta ngại nhận, quà quá lớn đặt người nhận vào thế khó.